Edebiyat Atlası

Amerika Birleşik Devletleri

Göçün, hareketin ve eşitsiz vaatlerin geniş coğrafyası.

Amerika Birleşik Devletleri; göç, kölelik ve ırk tarihi, sınıf hareketliliği, kentleşme, doğa, emek ve özgürlük fikrinin farklı bölgelerde birbirinden çok farklı anlatılara dönüştüğü geniş bir edebiyat coğrafyasıdır.

Bağlamı keşfet
TürÜlke
BaşkentWashington, D.C.
BölgeNew England · Güney · Ortabatı · Batı
Dilİngilizce · İspanyolca
“Aynı coğrafyayı iki kez okuyamazsınız; her eserde başka bir katmanı görünür olur.”— Edebi Zihin
01 · Edebî Hafıza

Coğrafyanın Edebî Hafızası

Amerika Birleşik Devletleri’nin edebî coğrafyası tek bir merkezden ya da tek bir anlatı geleneğinden oluşmaz. New England’ın kasabaları, Güney’in kölelik ve İç Savaş hafızası, New York ve Chicago’nun metropol deneyimi, Ortabatı’nın tarım alanları ve Batı’nın genişleme anlatıları birbirinden farklı edebî dünyalar üretir.

Bireysel özgürlük ile toplumsal sınırlar arasındaki gerilim bu geniş coğrafyanın tekrar eden eksenlerinden biridir; fakat bu gerilim herkes için aynı biçimde yaşanmaz. Irk, sınıf, göç, emek, cinsiyet, mülkiyet ve yurttaşlık meseleleri farklı dönem ve bölgelerde Amerikan deneyiminin çelişkilerini görünür kılar.

Bu sayfa ülkeyi tek bir “Amerikan rüyası” anlatısına indirmez. Aynı vaat fikrinin New York’ta göç ve sınıf, Güney’de tarih ve ırk, Kaliforniya’da emek ve batıya hareket, başka bölgelerde ise yerel hafıza ve topluluk üzerinden nasıl farklılaştığını izleyen üst ölçekli bir bağlam olarak çalışır.

Hafızayı genişlet

Ülkenin edebî çeşitliliği aynı zamanda dolaşımın tarihidir. Atlantik limanlarından demiryolu hatlarına, Büyük Göç’ten banliyöleşmeye ve sınır bölgelerine kadar hareket, Amerikan anlatılarında insanların kimlik ve sınıf konumlarını değiştiren temel güçlerden biri olmuştur.

Bu yüzden ABD bağlamı bir “büyük yazarlar listesi” değil; farklı tarihlerin aynı ülke içinde nasıl yan yana yaşadığını gösteren bir harita olarak düşünülür. Yerli halkların tarihi, kölelik ve özgürleşme, göçmen topluluklar, sanayi kentleri, Güney’in hafızası ve Batı’nın vaat söylemi birbirinden ayrı ama kesişen okuma eksenleri oluşturur.

“Amerika’nın edebî hafızası, vaat ile gerçeklik arasındaki mesafeyi her bölgede başka bir hikâyeyle ölçer.”
Great Plains boyunca uzanan açık otoyol ve geniş Amerikan iç bölge manzarası.Hareket ve mesafe, Amerika’nın edebî coğrafyasında sürekli yeniden yazılan deneyimlerdir. →
02 · Edebî Merkezler

Amerika Birleşik Devletleri’nin Şehirleri

Ülke ölçeğindeki edebî hafızayı, kendi başına güçlü bir anlatı karakteri taşıyan şehir ve bölge dosyaları üzerinden derinleştir.

Tüm coğrafyalar
02 · Edebî merkez

Amerikan Güneyi

Kölelik, İç Savaş, ırk, toprak ve aile hafızasının uzun süreli anlatı alanı.

03 · Edebî merkez

Kaliforniya

Batıya hareket, tarım emeği, Pasifik kentleri ve Amerikan rüyasının çelişkilerinin güçlü bölgesel düğümü.

03 · Arşivdeki Eserler

Amerika Birleşik Devletleri ile Bağlantılı Kitaplar

Ülkeyi yalnız hikâyenin geçtiği yer olarak değil; yazarın yaşamı, kültürel bağlamı, üretim ortamı ve düşünsel geleneği üzerinden de oku.

Tüm kitaplar
01 · John Steinbeck

Gazap Üzümleri

Büyük Buhran, göç, emek ve batıya yönelen umut üzerinden ülkenin ekonomik eşitsizlik ve hareketlilik tarihini güçlü biçimde görünür kılar.

02 · Toni Morrison

Sevilen

Kölelik hafızasının aile, beden, annelik ve travma üzerindeki uzun etkisini Amerikan tarihinin merkezî ama bastırılmış katmanlarından biri olarak işler.

03 · F. Scott Fitzgerald

Muhteşem Gatsby

1920’lerin zenginlik, sınıf atlama ve kendini yeniden kurma arzusunu Amerikan rüyasının kırılganlığı üzerinden yoğunlaştırır.

John Steinbeck’in Cennetin Doğusu romanının İletişim Yayınları Türkçe baskı kapağı
1952 · John Steinbeck

Cennetin Doğusu

John Steinbeck’in Cennetin Doğusu, Salinas Vadisi’nde yolları kesişen Trask ve Hamilton ailelerinin kuşaklar boyunca süren hikâyesi üzerinden aile, kardeşlik, suçluluk, özgür irade ve insanın iyi ile kötü arasında yaptığı seçimleri…

Kitabı keşfet
Becerikli Bay Ripley için İtalya kıyılarına bakan bir adamı gösteren Edebizihin özgün illüstrasyonu
1955 · Patricia Highsmith

Becerikli Bay Ripley

Patricia Highsmith'in Becerikli Bay Ripley (1955; özgün adı The Talented Mr. Ripley), Tom Ripley'nin başkalarının yaşamına duyduğu özlemi kimlik, sınıf ve aidiyet meseleleri üzerinden işler. İtalya'nın kıyı kasabaları ve ayrıcalıklı…

Kitabı keşfet
“Amerika’nın edebî hafızası, vaat ile gerçeklik arasındaki mesafeyi her bölgede başka bir hikâyeyle ölçer.”
04 · Edebiyatçılar

Amerika Birleşik Devletleri ile İlişkili Yazarlar

Arşivde bu coğrafyayla doğrulanmış bağı bulunan yazarları, tek bir ulusal kanon iddiası kurmadan birlikte gör.

Tümünü gör