Edebiyat Coğrafyası

Lima

Aynı şehrin içinde birbirinden uzak hayatlar

Lima’nın edebî dünyasında tarihî merkez, büyüyen mahalleler ve farklı geçmişlerden gelen insanlar karşılaşır. Şehir; sınıf, otorite, göç ve gündelik hayatın romanlarla yeniden okunduğu bir başkenttir.

Bağlamı keşfet
JulioKuLu / Wikimedia Commons — CC BY-SA 4.0 →
ÜlkePeru
BölgeLima ili
Nehir ve kıyıRímac Nehri · Pasifik Okyanusu
DönemlerSömürge dönemi · Cumhuriyet · İç göç · Modern kent
“Aynı şehirde iki kez yürüyemezsiniz; her okumada başka bir sokağı görünür olur.”— Edebi Zihin
01 · Edebî Hafıza

Şehrin Edebî Hafızası

Lima’yı edebiyat üzerinden okumak, aynı şehirde yan yana duran farklı hayatların arasındaki mesafeyi fark etmektir. Tarihî merkez, kıyıdaki mahalleler ve büyüyen yerleşimler; herkese aynı şehir deneyimini sunmaz. Bir karakterin yaşadığı ev, gittiği okul ya da işe ulaşmak için geçtiği yol, toplumsal ilişkilerin de haritasını çıkarır.

Rímac Nehri ile Pasifik kıyısı şehrin fiziksel çevresini belirlerken, sömürge geçmişi ve cumhuriyet dönemindeki dönüşümler kamusal hafızayı şekillendirir. Peru’nun farklı bölgelerinden gelen insanların deneyimleri de başkentin dilini ve gündelik hayatını değiştirir. Göç, hem yeni bağlar kurmayı hem de geride kalan dünyayla ilişkinin yeniden düzenlenmesini içerir.

Mario Vargas Llosa’nın yaşamında Lima, eğitim ve edebî arayışların yanı sıra otoriteyle karşılaşmanın da mekânıdır. Romanlarında kamusal düzenin baskısı aile ilişkilerine, dostluklara ve kişisel tercihlere kadar uzanır. Bu eserleri şehirle birlikte okumak, kurumlarla birey arasındaki ilişkinin gündelik ayrıntılarda nasıl kurulduğunu düşünmeye yardımcı olur.

Hafızayı genişlet

Lima’nın edebî hafızası tek bir yazara sığmaz. Casa de la Literatura Peruana’nın sergilerinde Ricardo Palma’dan Julio Ramón Ribeyro’ya, César Vallejo’dan farklı kuşakların seslerine uzanan bir karşılaşma alanı bulunur. Şehri anlamak, bu sesleri birbirinden ayırarak ve birbirleriyle konuşturarak mümkün olur.

Tarihî merkezdeki eski Desamparados İstasyonu’nda yer alan Peru Edebiyat Evi, bu okumanın somut başlangıçlarından biridir. Bir zamanlar yolculuklarla ilişkili olan yapıda bugün metinler arasında dolaşmak, yer değiştirme ile anlatma arasındaki bağı düşündürür. Ardından aynı kurumun kütüphanesine geçmek, şehirde başlayan merakı kitaplarda sürdürmenin bir yoludur.

“Aynı şehirde yaşamak, aynı hayatın içinden geçmek değildir.”
Lima’da Plaza Mayor meydanının, belediye binasının ve Hükûmet Sarayı’nın yukarıdan görünümü.
02 · Mekân Olarak Coğrafya

Lima’da Geçen Kitaplar

Lima’ı doğrudan anlatının mekânı olarak kullanan eserler.

Tümünü gör
Anne Carson’ın Kırmızının Otobiyografisi kitabının Metis Yayınları Türkçe baskı kapağı.
Anne Carson

Kırmızının Otobiyografisi

Lima, Geryon’un Güney Amerika yolculuğundaki duraklardan biridir. Şehirle kitap arasındaki bağ, anlatının mekânı üzerinden kurulur. Bu bölüm, Lima’nın bütün tarihini romandan açıklamaya…

Detay

Lima, Geryon’un Güney Amerika yolculuğundaki duraklardan biridir. Şehirle kitap arasındaki bağ, anlatının mekânı üzerinden kurulur. Bu bölüm, Lima’nın bütün tarihini romandan açıklamaya çalışmadan, yolculuğun karakterin dünyasında açtığı mesafeyi düşünmeye davet eder.

Anne Carson’ın Kırmızının Otobiyografisi kitabının Metis Yayınları Türkçe baskı kapağı.
Anne Carson

Kırmızının Otobiyografisi

Lima ile ilişkisi Geryon’un yolculuğunun mekânları üzerinden kurulur. Türkçe baskısı Aslı Biçen çevirisiyle Metis Yayınları’ndadır.

Detay
04 · Edebiyatçılar

Lima’dan Yazarlar

Bu coğrafyada yaşamış, buradan beslenmiş veya eserlerinde onun izini taşıyan edebiyatçılar.

Tümünü gör
MV
Mario Vargas Llosa
JR
Julio Ramón Ribeyro
RP
Ricardo Palma