Kırmızının Otobiyografisi

Kırmızının Otobiyografisi ne anlatıyor?

Anne Carson’ın Kırmızının Otobiyografisi, Geryon adlı kırmızı kanatlı bir karakterin çocukluktan yetişkinliğe uzanan hayatını ve Herkül adlı bir gence duyduğu aşkı anlatır. Antik Yunan mitolojisinden gelen bu iki isim, çağdaş bir büyüme hikâyesinde karşılaşır. Geryon’un farklılığı bedeninde görünürdür; onu anlamaya çalışırken karşılaştığımız duygularsa oldukça tanıdıktır. Sevilme isteği, başkasının yanında kendini eksik hissetmek, bir bakışa gereğinden fazla anlam yüklemek.

İnsan bazen sevdiği kişinin kendisine nasıl baktığını, kendisi hakkında bildiği her şeyin önüne koyar. O bakış değiştiğinde kendi değeri de değişmiş gibi gelir. Geryon’un hikâyesine bu kırılganlıktan yaklaşabiliriz: Bir başkasının sevgisini beklerken kendi hayatımızda ne kadar yer kaplarız?

Geryon: Kendine başkasının gözünden bakmak

Mitolojik hikâyenin arkasında Herakles’in görevleri ve Geryon’la karşılaşması vardır. Carson, Stesikhoros’un şiirinden kalan parçalarla ilişki kurarak Geryon’un duygularına, büyümesine ve dünyayı algılayışına yaklaşır. Böylece dışarıdan görülen bedenle içeriden yaşanan hayat arasındaki mesafe belirginleşir.

Birine “canavar” demek, onun hakkında düşünmeyi ne kadar kolaylaştırır? Böyle bir adlandırmanın ardından o kişinin korkusunu, utancını ya da yakınlık arzusunu duymak zorlaşabilir. Geryon’a yaklaştıkça, bir varlığı tanımlamakla onu tanımak arasındaki fark üzerinde dururuz.

Herkül’e duyduğu aşk da bu soruyu büyütür. Birinin bizi arzulaması, bizi anladığı anlamına gelir mi? Sevildiğimiz anlarda bile kendimizi neden yabancı hissederiz? Kitabı kimlik ve aidiyet üzerine düşünmeye açan yollardan biri, bu soruların kolayca kapanmamasıdır.

Fotoğraf ve kendi bakışını kurmak

Fotoğraf, Geryon’un hayatında önemli bir yer tutar. Kameranın arkasına geçtiğinde dünyaya nereden bakacağını, neyi çerçevenin içinde tutacağını seçebilir. Başkalarının gözünde nasıl göründüğüyle uğraşan bir karakter için bu yön değişikliği anlamlıdır.

Fotoğrafı burada kendi bakışını kurma çabasının bir parçası olarak okuyabiliriz. Geryon’un gördükleri, onun dünyayla kurduğu ilişkinin izlerini taşır. Bir görüntüye yönelmek, bazen henüz söyleyemediği bir duygunun çevresinde dolaşmasına imkân verir. Kendi hikâyesinin biçimini arayan birinin elinde kamera da anlatmanın yollarından birine dönüşür.

Şiirle roman arasında bir okuma

Kırmızının Otobiyografisi bir manzum romandır. Olayları ve karakterleri takip ederken şiirin yoğun, çağrışımlara açık diliyle karşılaşırız. Bir görüntü ya da beklenmedik bir kelime, hikâyenin akışında bizi durdurabilir. Bu nedenle kitapla kurulacak ilişki, yalnızca bundan sonra ne olacağını merak etmekten daha yavaş bir dikkat de isteyebilir.

Başlığındaki “otobiyografi”, Geryon’un kendini anlatma çabasına açılır; eser, Anne Carson’ın yaşamöyküsü olarak okunmamalıdır. Antik metinlerle ilgili önbilgi bazı bağlantıları görünür kılabilir. İlk okumada ise Geryon’un neye baktığını, kimlerin yanında sustuğunu ve kendisini nasıl ifade etmeye çalıştığını izlemek bir başlangıç olabilir.

Türkçe baskısı

Kırmızının Otobiyografisi, Aslı Biçen’in çevirisiyle Metis Yayınları tarafından yayımlandı. İlk Türkçe basımı Mart 2012 tarihli olan kitap 168 sayfadır.

Geryon’un hikâyesinin ardından kalan sorulardan biri şudur: Kendimizi anlatırken, bizi başkalarının gözünde kabul edilebilir kılmaya mı çalışıyoruz; yoksa kendi gördüğümüz hayatı anlatacak bir dil mi arıyoruz?