Edebiyat Atlası

Yorkshire

Bozkırın, sanayi kentlerinin ve güçlü yerel seslerin bölgesi

İngiltere’nin kuzeyinde yer alan Yorkshire; bozkırları, sert iklimi ve kırsal peyzajıyla Brontë kardeşlerin yaşamı ve edebî dünyasıyla güçlü biçimde ilişkilenen tarihî bir bölgedir.

Bağlamı keşfet
TürTarihî ve kültürel bölge
Ülkeİngiltere
Ana merkezlerHaworth · Leeds · Bradford · York · Calder Valley
CoğrafyaPennine bozkırları · Yorkshire Dales · North York Moors · Calder Valley
“Aynı coğrafyayı iki kez okuyamazsınız; her eserde başka bir katmanı görünür olur.”— Edebi Zihin
01 · Edebî Hafıza

Coğrafyanın Edebî Hafızası

Yorkshire, İngiltere’nin kuzeyinde tek bir edebî görüntüye sığmayan geniş bir bölgedir. Pennine bozkırları ve vadiler, tarım alanları, tarihî kasabalar ve Leeds ile Bradford gibi sanayi kentleri yan yana durur. Bu çeşitlilik, edebiyatta doğa ile insan arasındaki gerilimden sınıf, emek, yerel kimlik ve kentleşmeye kadar birbirinden farklı anlatıların aynı coğrafyada doğmasına imkân verir.

Haworth ve çevresindeki bozkırlar Brontë kardeşlerle birlikte Yorkshire’ın en tanınan edebî katmanını oluşturur. Emily Brontë’nin Uğultulu Tepeler’inde açık arazi, rüzgâr ve uzaklık yalnız atmosfer yaratmaz; karakterlerin özgürlük arzusuna, yalnızlığına ve birbirlerine karşı geliştirdikleri yıkıcı bağlılıklara fiziksel bir karşılık üretir. Charlotte ve Anne Brontë’nin yazıları da aynı bölgesel hafızayı farklı toplumsal ve ahlaki sorularla genişletir.

Fakat Yorkshire’ın edebî hafızası Brontëlerle bitmez. Mytholmroyd’da doğan Ted Hughes’un şiirinde çocukluk coğrafyasının kayaları, hayvanları ve sert doğası kalıcı bir imge kaynağına dönüşür. Leeds doğumlu Tony Harrison ise yerel konuşma, sınıf ve kent deneyimini şiir ile tiyatronun merkezine taşır. Böylece bölgenin edebiyatı kırsal doğa kadar sanayi kentlerinin sesiyle de şekillenir.

Hafızayı genişlet

Edebî Zihin’de Yorkshire’ı bu nedenle yalnız ‘Uğultulu Tepeler’in coğrafyası’ olarak değil; mekânın dili, sınıfı ve karakter psikolojisini değiştirdiği daha geniş bir edebiyat bölgesi olarak okuyoruz. Bozkırın açıklığı ile sanayi kentlerinin yoğunluğu, yalnızlık ile topluluk, merkezden uzaklık ile güçlü yerel aidiyet arasında kurulan gerilim Yorkshire metinlerinin ortak damarlarından biridir.

“Yorkshire edebiyatta yalnız manzara değildir; rüzgârın, emeğin ve yerel sesin anlatının ritmine karıştığı bir coğrafyadır.”
Yorkshire’daki York kentinde, tarihî sokak dokusu arasından görünen York Minster.
02 · Edebî Merkezler

Yorkshire Edebî Merkezleri

Bölgeyi tek bir manzaraya indirgemeden, şehirleri, vadileri ve kültürel düğümleri üzerinden daha yakından oku.

Tüm coğrafyalar
02 · Edebî merkez

Leeds

Sanayi, sınıf ve güçlü yerel sesin modern şiir ve tiyatroya taşındığı kent; Tony Harrison gibi yazarların eserlerinde şehir dili doğrudan edebî malzemeye dönüşür.

03 · Edebî merkez

Calder Valley / Mytholmroyd

Ted Hughes’un doğduğu çevre; vadinin kayalık, kırsal ve hayvansal dünyası onun şiirsel imgeleminde çocukluktan itibaren kalıcı bir iz bırakmıştır.

03 · Arşivdeki Eserler

Yorkshire ile Bağlantılı Kitaplar

Coğrafyayı yalnız hikâyenin geçtiği yer olarak değil; emek, kültür, üretim ortamı, tarih ve yazar yaşamları üzerinden de oku.

Tüm kitaplar
Emily Brontë’nin Uğultulu Tepeler romanının Can Yayınları Türkçe baskı kapağı.
1847 · Emily Brontë

Uğultulu Tepeler

Emily Brontë’nin tek romanı Uğultulu Tepeler, Yorkshire bozkırlarında gelişen tutkulu ve yıkıcı ilişkiler üzerinden aşk, intikam, sınıf, aile ve özgürlük temalarını işleyen bir İngiliz edebiyatı klasiğidir.

Kitabı keşfet
“Yorkshire edebiyatta yalnız manzara değildir; rüzgârın, emeğin ve yerel sesin anlatının ritmine karıştığı bir coğrafyadır.”
04 · Edebiyatçılar

Yorkshire ile İlişkili Yazarlar

Arşivde bu coğrafyayla doğrulanmış bağı bulunan yazarları, tek bir ulusal kanon iddiası kurmadan birlikte gör.

Tümünü gör