Pierre Bezukhov Kimdir? Savaş ve Barış’ta Anlam Arayışı Neden Onunla Başlıyor?

Pierre Bezukhov, Savaş ve Barış’ın en çok değişen karakterlerinden biridir. Romanın başında neye inanacağını tam olarak bilmeyen, Petersburg sosyetesinde biraz yabancı duran ve kendi hayatına yön vermekte zorlanan genç bir adamdır. Tolstoy onu tek bir büyük dönüşümle değil, ardışık denemeler ve hayal kırıklıklarıyla geliştirir.

Bu nedenle “Pierre Bezukhov kimdir?” sorusuna yalnızca “zengin bir kont ve Nataşa’nın ilerideki eşi” diye cevap vermek yetersizdir. Pierre, romanın anlam arayışı, özgürlük, ahlaki sorumluluk ve sıradan hayatın değeri üzerine kurduğu en önemli düşünsel hatlardan biridir.

Pierre romanın başında neden bu kadar yönsüz?

Pierre uzun süre toplumun tam içinde değildir. Evlilik dışı doğmuş olması, yurtdışında eğitim görmesi ve Petersburg çevresine dönüşündeki beceriksizliği onu aristokrat dünyanın kurallarına tam uyamayan biri hâline getirir.

Bu dışarıdalık onun zayıflığı kadar avantajıdır. Pierre çevresindeki insanları taklit etmeye açık olsa da onların değerlerine bütünüyle yerleşemez; bu yüzden sürekli “başka türlü bir hayat mümkün mü?” sorusuna döner.

Miras Pierre’i neden mutlu etmiyor?

Babası Kont Kirill Bezukhov’un ölümü Pierre’i bir anda büyük servetin sahibi yapar. Toplumsal konumu değişir; daha önce görmezden gelen çevreler onu aranan bir evlilik adayı olarak görmeye başlar.

Fakat para Pierre’e kimlik kazandırmaz. Tam tersine, başkalarının onu nasıl gördüğüyle kendi iç dünyası arasındaki mesafeyi büyütür. Tolstoy burada statü değişiminin insanın içsel yön sorununu çözemeyeceğini gösterir.

Hélène ile evliliği neden bir kırılma?

Pierre’in Hélène Kuragina’yla evliliği, onun görünüş ile gerçek yakınlığı ayırt etmekte zorlandığı dönemin sonucudur. Hélène toplumun gözünde parlak, çekici ve güçlü bir figürdür; Pierre ise bu parlaklığın altında kendisi için gerçek bir bağ olup olmadığını sorgulamakta gecikir.

Evliliğin çöküşü Pierre’i yalnız ilişkisel değil ahlaki bir krize de sürükler. Dolokhov’la yaptığı düello bu krizin dışavurumlarından biridir: normalde şiddetle özdeşleşmeyen Pierre kendisini bir anda ölümcül bir ritüelin içinde bulur.

Pierre neden masonluğa yöneliyor?

Düello ve evlilik krizinden sonra Pierre hayatını yeniden düzenleyecek bütünlüklü bir sistem arar. Masonluk ona ahlaki gelişim, kardeşlik ve daha iyi bir insan olma fikri sunar.

Başlangıçta bu sistem Pierre’e gerçek bir yön duygusu verir. Malikânelerinde reform yapmaya, serflerin koşullarını iyileştirmeye ve hayatını daha tutarlı hâle getirmeye çalışır.

Fakat Tolstoy Pierre’i burada da kalıcı bir çözüme ulaştırmaz. İyi niyet ile uygulama arasındaki boşluk, fikirlerin insan hayatını otomatik olarak değiştirmediğini gösterir. Pierre yeniden bir sistemin kendisine hazır cevap vermesini istemiştir; hayat ise bu kadar düzenli işlemez.

Borodino Pierre için neden önemli?

Pierre asker olmadığı hâlde Borodino’ya gider. Bunun nedeni savaşın ortasında ne olduğunu kendi gözleriyle görmek istemesidir. Büyük tarihsel olayın anlamına uzaktan değil, doğrudan temas ederek ulaşabileceğini düşünür.

Fakat savaş alanında bulduğu şey açıklık değil karmaşadır. İnsanlar koşar, yaralanır, ölür; emirler ve planlar gündelik korkunun içinde parçalanır. Pierre için bu deneyim, hayatın büyük açıklamalarla kontrol edilemeyeceği fikrini derinleştirir.

Pierre neden Napolyon’u öldürmeyi düşünüyor?

Moskova’nın işgali sırasında Pierre, Napolyon’u öldürme fikrine kapılır. Bu düşünce ilk bakışta onun pasifliğinin tersine keskin bir amaç sunar: Dünyadaki büyük kötülüğün kaynağını tek kişide bulup onu ortadan kaldırmak.

Fakat bu fikir, romanın büyük adam eleştirisiyle ironik biçimde çelişir. Eğer tarih tek bir insanın iradesiyle oluşmuyorsa, Pierre’in bütün felaketi Napolyon’un bedeninde toplaması da eksik bir açıklamadır.

Esaret Pierre’i nasıl değiştiriyor?

Pierre’in Fransızlar tarafından esir alınması, hayatındaki en sert kırılmalardan biridir. Serveti, statüsü ve önceki toplumsal kimliği burada neredeyse hiçbir işe yaramaz. Hayat daha temel ihtiyaçlara ve doğrudan ilişkilere indirgenir.

Bu küçülme paradoksal biçimde Pierre’in dünyasını genişletir. Daha önce anlamı düşünsel sistemlerde ararken, esaret sırasında hayatta kalma, yiyecek, sıcaklık, arkadaşlık ve merhamet gibi basit görünen şeylerin değerini farklı biçimde deneyimler.

Platon Karatayev neden Pierre için bu kadar önemli?

Platon Karatayev, Pierre’in esaret sırasında tanıştığı askerlerden biridir. Karatayev felsefi tezler kurmaz; anlatılan hikâyeler, alışkanlıklar, paylaşma biçimi ve hayatı kabul edişiyle etkili olur.

Cornell’deki ‘The Great Man in War and Peace’ çalışması Pierre ile Karatayev ilişkisini romanın felsefi hiyerarşisi içinde özellikle ele alır. Karatayev, kontrol etme ve açıklama arzusunun karşısında sınırlılığı kabul eden başka bir hayat tavrını temsil eder.

Pierre’in değişimi Karatayev’den bir ‘öğreti’ ezberlemesi değildir. Daha çok, anlamın her zaman büyük fikirlerde değil, yaşanan hayatın içinde bulunabileceğini fark etmesidir.

Pierre gerçekten hayatın anlamını buluyor mu?

Roman Pierre’i nihai cevaba ulaşmış bir bilgeye dönüştürmez. Oxford’da 2022’de yayımlanan çalışma da Pierre’in kişisel anlam arayışının tamamlanmış, kesin bir sonuca ulaşmadığını vurgular.

Bu belirsizlik önemlidir. Pierre’in gelişimi ‘cevabı bulmak’tan çok, hayatı yalnız büyük teorilerle ölçme ihtiyacının azalmasıdır. Savaş, esaret, sevgi ve gündelik ilişkiler onun bakışını daha somut hâle getirir.

Nataşa ile ilişkisi Pierre’in hikâyesinde neyi tamamlıyor?

Pierre ile Nataşa arasındaki yakınlık, romanın sonlarında iki ayrı dönüşüm çizgisinin buluşmasıdır. Nataşa’nın canlılık ve duygusal açıklık üzerinden, Pierre’in ise düşünsel arayış ve kırılmalar üzerinden ilerleyen hayatları ortak bir gündelik düzende kesişir.

2024 tarihli Oxford çalışması Pierre, Andrey ve Nataşa’yı sevginin farklı biçimleri üzerinden birlikte okur ve acı deneyimlerinin onların hayata bakışını dönüştürdüğünü savunur. Pierre’in Nataşa’yla ilişkisi bu nedenle yalnız romantik bir sonuç değil, hayatla daha az soyut bir bağ kurmasının da parçasıdır.

Pierre’i önemli yapan şey kusursuzlaşması değildir. Yanlış evlilik yapar, başka sistemlere aşırı bağlanır, büyük jestlerle hayatı çözmeye çalışır ve birçok kez yanılır. Fakat her yanılgı onun dünyayı daha az hazır cevapla, daha çok deneyimle görmesine yol açar.

Bu nedenle Pierre Bezukhov, Savaş ve Barış’ın ‘hayatın anlamı nedir?’ sorusuna tek bir cevap veren değil, bu soruyla yaşamayı öğrenen karakteridir.

Pierre’in kişisel dönüşümünü romanın tarih ve özgür irade fikriyle birlikte okumak için Savaş ve Barış Ne Anlatıyor? incelemesine dönün.

Pierre’in Nataşa’yla kurduğu savaş sonrası hayatın ve epilogdaki siyasi ilgisinin anlamı için Savaş ve Barış’ın Sonu incelemesine geçebilirsiniz.

Pierre’in kontrol ve anlam arayışını Tolstoy’un daha geniş tarih düşüncesi içinde okumak için Özgür İrade ve Büyük Adam Tarihi yazısına geçebilirsiniz.